Агентии обуҳавошиносии
Ҷумҳурии Тоҷикистон

Предупреждение: 25–28/02 в отдельных горных районах республики лавиноопасно. 26-27/02 местами туман.

... [ муфассал... ]
Навигатсия сомонаСаҳифаи асоси
     Феҳристи сомона
     Доир ба сохтори      Обуҳавошиносӣ

     Меҳмонон

Flag Counter

     Пурсишнома

От куда вы узнали о нашем сайте ?
Телевидение
Радио
Газеты/журналы
Буклеты/флаера
Интернет

     Тақвим

Мушоҳидаи захираҳои обӣ ва пиряхҳо

Ледник Федченко

Ноҳияҳои баландкӯҳи ҷумҳурӣ ҳудидҳои обшавии ҳозираи прияҳо дар минтақаи Осиёи Маркази ба шумор меравад. Ҳамаи тағйирёбии мувозинати гармии аз болои замин инъикос ёфта тартиб ва захираию иқтидор, мувозинати пиряхҳоро дигаргун месозад.

Пиряҳо манбаъҳои асосии ва ташкилкунандаи захирҳои обии танҳо Тоҷикистон набуда, балки давлатҳои ҳамсарҳади Узбекистон, Қирғизистон аз он сарчашма мегирад. Обшавии прияхҳо ва ҷоришавии солонаи он ба дарёҳо зиёда то 30%, дар давраи вегетативӣ бошад то 50% ҳиссаи худро мегузорад.

Ғайр аз ин дар ҷумҳурӣ қариб 50 пиряхи ҳаракаткунанда мавҷуд аст, ки танҳо дар давраи фаъолшавиашон таъсири зиёди худро ба иқтисодиёт ва аҳолии ҷумҳурӣ мерасонанд.Дар минтақаҳои баландкӯҳ афзалияти муайянсозии қисмҳои захираҳои барфу пиряҳои ҷумҳуриро, ки сарчашмаи асосии муайян намудани барқароршавии обҳои ширин ба шумор меравад.

Ҳамаи ин маълумотҳои лозимӣ дар ҷумҳурӣ ба воситаи мушоҳидаҳои глятсиологӣ (яхшиносӣ) муайян карда мешавад.Мушоҳидаи мунтазами глятсиологӣ дар минтақаҳои пиряхдор, ки ибтидои он дар охири солҳои панҷоҳум ва аввали солҳои шастуми асри гузашта, дар алоқа бо ташкилоти ва барномаи «Соли байналмилалии геофизикӣ (СБГ)»корҳо гузаронида шудаанд.

Махсусан дар ин давра  мушоҳидаҳои комплексии солонаи глятсиологӣ дар пиряхи Федченко (Помир) ва дигар пиряхҳо гузаронида шуд.Дар ин давра тадқиқотҳои экспидитсионӣ обшавии пиряхҳо мунтазам дар Помир ва Ҳисор-Олойгузаронида мешуданд.Маводҳои мушоҳидавӣ барои тартиб додани рӯйихати пиряхҳои Тоҷикистон ва усули муайянкунии мушоҳидаҳо оиди лағжиши пиряхи Хирсон ҷаъм оварда шудааст.

Ба зкспедитсияи тадқиқотҳои гидрографӣ ноҳияҳои алоҳида дохил мешавад: омӯзиши махсуси гуногуниипайдоишҳои гидрологӣ раванд ва тартиби пиряхҳо, тақсимоти пушиши барфҳо, меъёри равандҳо, мушоҳидоҳо, тадқиқ ва ба харита ворид намудани барфу тармаҳо,мушоҳида ва тадқиқи намудани пайдоиши ҷараёни сел, мушоҳида ва тартиби хатарҳои вайроншавии кӯлҳо,тадқиқҳои гидрографӣ объктҳои обӣ ва корҳои гиодезӣ дар пиряхҳо, нақшагирии аэровизуалии корҳои барфченкунӣ дар кӯҳҳо, тадқиқоти хатари селоварии обамборҳо ва тадқиқоти махсусгардонидашудаи дарёҳои кӯҳӣ ва кӯлҳо.

Аввалипн мушоҳидаҳо барои фаҳмидани сифати обҳои рӯизаминӣ дар Тоҷикистон солҳои 1938 – 1940 гузаронида шуда буд.Дар солҳои 1990идораи мушоҳидавӣ дар муҳити табиӣ бо худ мушоҳида ва назоратро оиди ифлосиҳои сатҳи болоӣ об дар 46 дарё, 65 туқтаи гирифтаи нмуна, 85 нуқтаи намунагирӣ, инчунин дар 6 кӯл ва 1 обамбор  гузаронида дар онҳо 41 ифлоскунандаҳои ингредиентиро муайян намуданд.

Иҷро намудан таҳлили химиявии бо муайянсозии феҳристи 17 моддаҳои ифлоскунанда ва ворид намудани нишододҳои физикавӣ мушоҳида гузаронида шуд. Соли 1998 мушоҳидаҳо дар ин самт барқарор шуда дар 24 нуқтаи намунагирӣ, 15 дарё тадқиқотҳо  гузаронида шуд.

Иҷроиши таҳлилҳои химиявӣ бо 18 намуди моддаҳои ифлоскунанда бо асосӣ нишододҳои физикавӣ муайян карда шуд. Дар солҳои 2000 барои муайянсозии сифати обҳои рӯзаминӣ Тоҷикистон дар 5  ҳавзаю обамбор, 22 дарё, 1 кӯл ва 40 нуқтаи намунагирӣ мушоҳидаҳо гузаронида шуда буд.

Дар ин об тадқиқот гузаронида шуда 20 ифлоскунандаи ингридиенти бо асоси нишондодҳои физикавӣ дошат муайян карда шуд. Дар соли 2001 мушоҳидаҳо дар 4 ҳавзаи дарёҳои Вахш, Кофарниҳон, Зарафшон, Сирдарё, 21 дарё, 1 кӯл, 39 нуқта гузаронида шуданд.

Дар ин обҳои мушоҳидаҳо гузорнида шуда 39 ифлоскунандаҳои ингредиентии асосӣ нишондодҳои физикавӣ дошата маълум карда шуд,ки онҳо хусусияти табиӣ вазъи обҳои табиати ҷумҳуриро нишон медиҳад.

    Пешгуҳои обу ҳаво
    Хабарҳои охирин

   Табиати Тоҷикистон

   Пурсишнома Порчаи    наворҳо оиди маркази    метеорологии тоҷик
   Пурсишнома Порчаи    наворҳо оиди маркази    метеорологии тоҷик